Het zijn momenten, die je moet koesteren en dat geldt zeker als het Berner orgel in de Protestantse kerk na een grondige restauratie wordt overgedragen aan de Kerkenraad. Deze ingrijpende renovatie heeft er voor gezorgd dat alle klanken uit de diverse registers en pijpen zuiver klinken. Het orgel is daardoor ‘toon’ aangevend en het geeft nogmaals aan hoe uniek dit instrument is. Er valt veel dankbaarheid en waardering te beluisteren als de officiële overdracht plaatsvindt tussen Flentrop orgelbouw, adviseur Aart van Beek en leden van de Kerkenraad en de vaste organist Herman Koops.
Zorgen maar ook hoopvol
Dominee Roelof Kloosterziel verrichtte de aftrap van deze bijeenkomst om de overdracht officieel te bekrachtigen. Hij heette de aanwezigen welkom en toonde zich verheugd dat de restauratie van het orgel net voor de Kerst voor bijna 99,9% kon worden afgerond. “Op Kerstavond klonk het orgel weer en dat is toch anders dan het pianospel wat we tijdens deze restauratieperiode hoorden. Het ‘Ere zij God’ met de begeleidende klanken van dit orgel klinken majestueuzer en sfeervoller,” laat Roelof Kloosterziel weten, “Daarnaast klonk voor het eerst de Trompet, die nu ook een plek in de orgelkast heeft gekregen. Zelf heb ik het als heel bijzonder ervaren dat ‘de registers opengetrokken konden worden’ en ik hoor duidelijk het verschil na en voor de restauratie. Ik wil dan ook alle betrokkenen van harte feliciteren met het resultaat. Natuurlijk kenden we als Kerkenraad onze (financiële) zorgen, maar we bleven hoopvol en nu blikken we dankbaar terug op deze periode. De restauratie is nagenoeg afgerond en we kunnen hiermee nog jarenlang genieten van de prachtige klanken van dit Berner orgel.”
Een ‘verdwaalde’ organist en adviseur
Een belangrijke schakel in het gehele restauratieproces was zeker ook orgeladviseur Aart van Beek. In een uitvoerig betoog vertelde hij hoe hij betrokken raakte bij dit orgel in de Protestantse kerk. “Als jonge organist raakte ik ‘verdwaald’ in Ootmarsum en trof in deze kerk Alfons Gaalman achter het orgel. Hij vertelde dat een register niet werkte. Ik heb er naar gekeken en zag dat er een moertje was losgeschoten. Het moertje terug op de plek geplaatst en het register deed het weer. Het betekende mijn eerste kennismaking met dit Berner orgel en dat was dus al in 1972. In die periode heb ik op dit orgel mogen oefenen. Dat is voor mij heel stimulerend geweest. Ik kreeg een goed contact met de toenmalige predikant ds. Brandhorst. Als er iets was met het orgel werd ik er vervolgens bij betrokken. Ik voelde me erg aangetrokken door dit muziekinstrument en heb me onder meer verdiept in de historie. Vanaf ‘dat moertje’ ben ik steeds betrokken geweest bij dit orgel. In november 2018 belde Jannie van Duijn me op met de mededeling dat Herman, de vaste organist, graag een Trompet in het orgel wilde hebben. Tevens was het weer tijd voor een grondige renovatie en in feite is het telefoontje destijds de start geweest van dit langlopende project om het Berner orgel te restaureren,” vertelt de ervaren orgeladviseur. “Vanaf dat moment heb ik een soort dagboek bijgehouden en voelde me tevens een ‘premiejager’ om subsidies binnen te halen. Ik heb in deze ‘restauratie’jaren echt genoten om dit proces te begeleiden. Geheimen mogen ontdekken, die we tijdens de officiële ingebruikname laten horen. Ik heb heel veel waardering voor de medewerkers van Flentrop, want zij hebben prachtig werk afgeleverd. Na de restauratie in 1971 zijn de slepen vervangen, maar wel bewaard. Hoe mooi is dat, want één van die slepen heeft er voor gezorgd dat we de Trompet in die lade pasklaar hebben kunnen realiseren. De klankschoonheid van dit orgel is helemaal terug. Het Berner orgel is een prachtig en uniek instrument en dat moeten we met zijn allen blijven koesteren,” besluit Aart van Beek zijn relaas.
De kwaliteiten van Flentrop orgelbouw
Het werd tijdens deze bijeenkomst al eerder genoemd, maar de kwaliteiten van Flentrop orgelbouw hebben er mede voor gezorgd dat dit Berner orgel klinkt als nooit tevoren. Met name Erik Winkel, maar zeker ook Klaas Koelewijn hebben vele uren gestoken om alles weer ‘toon’ aangevend te maken. Uiteraard zijn er ook medewerkers van Flentrop geweest, die de vele pijpen hebben nagekeken in hun onderkomen in Zaandam. Ook voor hen is het een uniek project geworden waar ze met veel voldoening op terugkijken. Het zijn echte orgelliefhebbers met kennis van zaken en zij hebben er voor gezorgd dat het orgel in de Protestantse kerk in Ootmarsum een waardevol en uniek instrument is gebleven.
Financiële en mentale ondersteuning
Geld speelt uiteraard een hele belangrijke rol in dit hele project. Kerkenraadsleden hebben zich met veel inzet om fondsen en andere subsidieverstrekkers te benaderen. Dat heeft er voor gezorgd dat een groot deel van de kosten betaald kunnen worden. Een hartelijk dank gaat uit naar de volgende subsidieverstrekkers:
- Rijksdienst Klinkend Erfgoed
• Provincie Overijssel
• Stichting TBI Fundatie
• Meindersma Sybenga Stichting
• Stichting tot Behoud van het Nederlandse Orgel
• Hendrik Mullerfonds
• Gravin van Bylandt Stichting
• Stichting Fundatie voor Hervormden te Tubbergen.
Ook andere fondsen hebben hun bijdrage verstrekt, maar geven er de voorkeur aan om niet genoemd te worden.Daarnaast zijn er ook verschillende acties geweest vanuit de Protestantse gemeenschap zelf. Te denken valt aan taartenacties, kerstbakjes, jampotjes, engeltjes. verkoop zalm, Siepelmarkt en Kunst in de Kerk, adopteer een orgelpijp en eind 2024 het knieperkes bakken. Het zorgde voor hartverwarmende activiteiten en vooral een mentale ondersteuning om ook als gemeente een bijdrage te leveren. Al met al prachtige bijdragen, die met veel dank zijn ontvangen door de Kerkenraad van de Protestantse gemeente, die hun volle verantwoordelijkheid hebben genomen om deze restauratie in goede banen te leiden.Op 27 maart wordt het orgel tijdens een feestelijk samenzijn officieel in gebruik genomen. Een prachtig moment om volop te genieten van de klanken van dit orgel en de energie, die er door vele betrokkenen in gestoken is om deze grondige renovatie tot een goed einde te brengen.
